feat: add Optuna Walk-Forward AUC hyperparameter tuning pipeline
- scripts/tune_hyperparams.py: Optuna + Walk-Forward 5폴드 AUC 목적 함수 - 데이터셋 1회 캐싱으로 모든 trial 공유 (속도 최적화) - num_leaves <= 2^max_depth - 1 제약 강제 (소규모 데이터 과적합 방지) - MedianPruner로 저성능 trial 조기 종료 - 결과: 콘솔 리포트 + models/tune_results_YYYYMMDD_HHMMSS.json - requirements.txt: optuna>=3.6.0 추가 - README.md: 하이퍼파라미터 자동 튜닝 사용법 섹션 추가 - docs/plans/: 설계 문서 및 구현 플랜 추가 Made-with: Cursor
This commit is contained in:
184
docs/plans/2026-03-02-optuna-hyperparam-tuning-design.md
Normal file
184
docs/plans/2026-03-02-optuna-hyperparam-tuning-design.md
Normal file
@@ -0,0 +1,184 @@
|
||||
# Optuna 하이퍼파라미터 자동 튜닝 설계 문서
|
||||
|
||||
**작성일:** 2026-03-02
|
||||
**목표:** 봇 운영 로그/학습 결과를 바탕으로 LightGBM 하이퍼파라미터를 Optuna로 자동 탐색하고, 사람이 결과를 확인·승인한 후 재학습에 반영하는 수동 트리거 파이프라인 구축
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 배경 및 동기
|
||||
|
||||
현재 `train_model.py`의 LightGBM 파라미터는 하드코딩되어 있다. 봇 성능이 저하되거나 데이터가 축적될 때마다 사람이 직접 파라미터를 조정해야 한다. 이를 Optuna로 자동화하되, 과적합 위험을 방지하기 위해 **사람이 결과를 먼저 확인하고 승인하는 구조**를 유지한다.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 구현 범위 (2단계)
|
||||
|
||||
### 1단계 (현재): LightGBM 하이퍼파라미터 튜닝
|
||||
- `scripts/tune_hyperparams.py` 신규 생성
|
||||
- Optuna + Walk-Forward AUC 목적 함수
|
||||
- 결과를 JSON + 콘솔 리포트로 출력
|
||||
|
||||
### 2단계 (추후): 기술 지표 파라미터 확장
|
||||
- RSI 임계값, MACD 가중치, Stochastic RSI 임계값, 거래량 배수, 진입 점수 임계값 등을 탐색 공간에 추가
|
||||
- `dataset_builder.py`의 `_calc_signals()` 파라미터화 필요
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 아키텍처
|
||||
|
||||
```
|
||||
scripts/tune_hyperparams.py
|
||||
├── load_dataset() ← 데이터 로드 + 벡터화 데이터셋 1회 생성 (캐싱)
|
||||
├── objective(trial, dataset) ← Optuna trial 함수
|
||||
│ ├── trial.suggest_*() ← 하이퍼파라미터 샘플링
|
||||
│ ├── num_leaves 상한 강제 ← 2^max_depth - 1 제약
|
||||
│ └── _walk_forward_cv() ← Walk-Forward 교차검증 → 평균 AUC 반환
|
||||
├── run_study() ← Optuna study 실행 (TPESampler + MedianPruner)
|
||||
├── print_report() ← 콘솔 리포트 출력
|
||||
└── save_results() ← JSON 저장 (models/tune_results_YYYYMMDD_HHMMSS.json)
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 탐색 공간 (소규모 데이터셋 보수적 설계)
|
||||
|
||||
| 파라미터 | 범위 | 타입 | 근거 |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| `n_estimators` | 100 ~ 600 | int | 데이터 적을 때 500+ 트리는 과적합 |
|
||||
| `learning_rate` | 0.01 ~ 0.2 | float (log) | 낮을수록 일반화 유리 |
|
||||
| `max_depth` | 2 ~ 7 | int | 트리 깊이 상한 강제 |
|
||||
| `num_leaves` | 7 ~ min(31, 2^max_depth-1) | int | **핵심**: leaf-wise 과적합 방지 |
|
||||
| `min_child_samples` | 10 ~ 50 | int | 리프당 최소 샘플 수 |
|
||||
| `subsample` | 0.5 ~ 1.0 | float | 행 샘플링 |
|
||||
| `colsample_bytree` | 0.5 ~ 1.0 | float | 열 샘플링 |
|
||||
| `reg_alpha` | 1e-4 ~ 1.0 | float (log) | L1 정규화 |
|
||||
| `reg_lambda` | 1e-4 ~ 1.0 | float (log) | L2 정규화 |
|
||||
| `time_weight_decay` | 0.5 ~ 4.0 | float | 시간 가중치 강도 |
|
||||
|
||||
### 핵심 제약: `num_leaves <= 2^max_depth - 1`
|
||||
|
||||
LightGBM은 leaf-wise 성장 전략을 사용하므로, `num_leaves`가 `2^max_depth - 1`을 초과하면 `max_depth` 제약이 무의미해진다. trial 내에서 `max_depth`를 먼저 샘플링한 후 `num_leaves` 상한을 동적으로 계산하여 강제한다.
|
||||
|
||||
```python
|
||||
max_depth = trial.suggest_int("max_depth", 2, 7)
|
||||
max_leaves = min(31, 2 ** max_depth - 1)
|
||||
num_leaves = trial.suggest_int("num_leaves", 7, max_leaves)
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 목적 함수: Walk-Forward AUC
|
||||
|
||||
기존 `train_model.py`의 `walk_forward_auc()` 로직을 재활용한다. 데이터셋은 study 시작 전 1회만 생성하여 모든 trial이 공유한다 (속도 최적화).
|
||||
|
||||
```
|
||||
전체 데이터셋 (N개 샘플)
|
||||
├── 폴드 1: 학습[0:60%] → 검증[60%:68%]
|
||||
├── 폴드 2: 학습[0:68%] → 검증[68%:76%]
|
||||
├── 폴드 3: 학습[0:76%] → 검증[76%:84%]
|
||||
├── 폴드 4: 학습[0:84%] → 검증[84%:92%]
|
||||
└── 폴드 5: 학습[0:92%] → 검증[92%:100%]
|
||||
목적 함수 = 5폴드 평균 AUC (최대화)
|
||||
```
|
||||
|
||||
### Pruning (조기 종료)
|
||||
|
||||
`MedianPruner` 적용: 각 폴드 완료 후 중간 AUC를 Optuna에 보고. 이전 trial들의 중앙값보다 낮으면 나머지 폴드를 건너뛰고 trial 종료. 전체 탐색 시간 ~40% 단축 효과.
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 출력 형식
|
||||
|
||||
### 콘솔 리포트
|
||||
|
||||
```
|
||||
============================================================
|
||||
Optuna 튜닝 완료 | 50 trials | 소요: 28분 42초
|
||||
============================================================
|
||||
Best AUC : 0.6234 (Trial #31)
|
||||
Baseline : 0.5891 (현재 train_model.py 고정값)
|
||||
개선폭 : +0.0343 (+5.8%)
|
||||
------------------------------------------------------------
|
||||
Best Parameters:
|
||||
n_estimators : 320
|
||||
learning_rate : 0.0412
|
||||
max_depth : 4
|
||||
num_leaves : 15
|
||||
min_child_samples : 28
|
||||
subsample : 0.72
|
||||
colsample_bytree : 0.81
|
||||
reg_alpha : 0.0023
|
||||
reg_lambda : 0.0891
|
||||
time_weight_decay : 2.31
|
||||
------------------------------------------------------------
|
||||
Walk-Forward 폴드별 AUC:
|
||||
폴드 1: 0.6102
|
||||
폴드 2: 0.6341
|
||||
폴드 3: 0.6198
|
||||
폴드 4: 0.6287
|
||||
폴드 5: 0.6241
|
||||
평균: 0.6234 ± 0.0082
|
||||
------------------------------------------------------------
|
||||
결과 저장: models/tune_results_20260302_143022.json
|
||||
다음 단계: python scripts/train_model.py --tuned-params models/tune_results_20260302_143022.json
|
||||
============================================================
|
||||
```
|
||||
|
||||
### JSON 저장 (`models/tune_results_YYYYMMDD_HHMMSS.json`)
|
||||
|
||||
```json
|
||||
{
|
||||
"timestamp": "2026-03-02T14:30:22",
|
||||
"n_trials": 50,
|
||||
"elapsed_sec": 1722,
|
||||
"baseline_auc": 0.5891,
|
||||
"best_trial": {
|
||||
"number": 31,
|
||||
"auc": 0.6234,
|
||||
"fold_aucs": [0.6102, 0.6341, 0.6198, 0.6287, 0.6241],
|
||||
"params": { ... }
|
||||
},
|
||||
"all_trials": [ ... ]
|
||||
}
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 사용법
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
# 기본 실행 (50 trials, 5폴드)
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py
|
||||
|
||||
# 빠른 테스트 (10 trials, 3폴드)
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py --trials 10 --folds 3
|
||||
|
||||
# 데이터 경로 지정
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py --data data/combined_15m.parquet --trials 100
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 파일 변경 목록
|
||||
|
||||
| 파일 | 변경 | 설명 |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| `scripts/tune_hyperparams.py` | **신규 생성** | Optuna 튜닝 스크립트 |
|
||||
| `requirements.txt` | **수정** | `optuna` 의존성 추가 |
|
||||
| `README.md` | **수정** | 튜닝 사용법 섹션 추가 |
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 향후 확장 (2단계)
|
||||
|
||||
`dataset_builder.py`의 `_calc_signals()` 함수를 파라미터화하여 기술 지표 임계값도 탐색 공간에 추가:
|
||||
|
||||
```python
|
||||
# 추가될 탐색 공간 예시
|
||||
rsi_long_threshold = trial.suggest_int("rsi_long", 25, 40)
|
||||
rsi_short_threshold = trial.suggest_int("rsi_short", 60, 75)
|
||||
vol_surge_mult = trial.suggest_float("vol_surge_mult", 1.2, 2.5)
|
||||
entry_threshold = trial.suggest_int("entry_threshold", 3, 5)
|
||||
stoch_low = trial.suggest_int("stoch_low", 10, 30)
|
||||
stoch_high = trial.suggest_int("stoch_high", 70, 90)
|
||||
```
|
||||
569
docs/plans/2026-03-02-optuna-hyperparam-tuning-plan.md
Normal file
569
docs/plans/2026-03-02-optuna-hyperparam-tuning-plan.md
Normal file
@@ -0,0 +1,569 @@
|
||||
# Optuna 하이퍼파라미터 자동 튜닝 Implementation Plan
|
||||
|
||||
> **For Claude:** REQUIRED SUB-SKILL: Use superpowers:executing-plans to implement this plan task-by-task.
|
||||
|
||||
**Goal:** `scripts/tune_hyperparams.py`를 신규 생성하여 Optuna + Walk-Forward AUC 기반 LightGBM 하이퍼파라미터 자동 탐색 파이프라인을 구축한다.
|
||||
|
||||
**Architecture:** 데이터셋을 study 시작 전 1회만 생성해 캐싱하고, 각 Optuna trial에서 LightGBM 파라미터를 샘플링 → Walk-Forward 5폴드 AUC를 목적 함수로 최대화한다. `num_leaves <= 2^max_depth - 1` 제약을 코드 레벨에서 강제하여 소규모 데이터셋 과적합을 방지한다. 결과는 콘솔 리포트 + JSON 파일로 출력한다.
|
||||
|
||||
**Tech Stack:** Python 3.11+, optuna, lightgbm, numpy, pandas, scikit-learn (기존 의존성 재활용)
|
||||
|
||||
**설계 문서:** `docs/plans/2026-03-02-optuna-hyperparam-tuning-design.md`
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Task 1: optuna 의존성 추가
|
||||
|
||||
**Files:**
|
||||
- Modify: `requirements.txt`
|
||||
|
||||
**Step 1: requirements.txt에 optuna 추가**
|
||||
|
||||
```
|
||||
optuna>=3.6.0
|
||||
```
|
||||
|
||||
`requirements.txt` 파일 끝에 추가한다.
|
||||
|
||||
**Step 2: 설치 확인 (로컬)**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
pip install optuna
|
||||
python -c "import optuna; print(optuna.__version__)"
|
||||
```
|
||||
|
||||
Expected: 버전 번호 출력 (예: `3.6.0`)
|
||||
|
||||
**Step 3: Commit**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
git add requirements.txt
|
||||
git commit -m "feat: add optuna dependency for hyperparameter tuning"
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Task 2: `scripts/tune_hyperparams.py` 핵심 구조 생성
|
||||
|
||||
**Files:**
|
||||
- Create: `scripts/tune_hyperparams.py`
|
||||
|
||||
**Step 1: 파일 생성 — 전체 코드**
|
||||
|
||||
아래 코드를 `scripts/tune_hyperparams.py`로 저장한다.
|
||||
|
||||
```python
|
||||
"""
|
||||
Optuna를 사용한 LightGBM 하이퍼파라미터 자동 탐색.
|
||||
|
||||
사용법:
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py # 기본 (50 trials, 5폴드)
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py --trials 10 --folds 3 # 빠른 테스트
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py --data data/combined_15m.parquet --trials 100
|
||||
|
||||
결과:
|
||||
- 콘솔: Best Params + Walk-Forward 리포트
|
||||
- JSON: models/tune_results_YYYYMMDD_HHMMSS.json
|
||||
"""
|
||||
import sys
|
||||
import warnings
|
||||
from pathlib import Path
|
||||
sys.path.insert(0, str(Path(__file__).parent.parent))
|
||||
|
||||
import argparse
|
||||
import json
|
||||
import time
|
||||
from datetime import datetime
|
||||
|
||||
import numpy as np
|
||||
import pandas as pd
|
||||
import lightgbm as lgb
|
||||
import optuna
|
||||
from optuna.samplers import TPESampler
|
||||
from optuna.pruners import MedianPruner
|
||||
from sklearn.metrics import roc_auc_score
|
||||
|
||||
from src.ml_features import FEATURE_COLS
|
||||
from src.dataset_builder import generate_dataset_vectorized
|
||||
|
||||
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
# 데이터 로드 및 데이터셋 생성 (1회 캐싱)
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
|
||||
def load_dataset(data_path: str) -> tuple[np.ndarray, np.ndarray, np.ndarray]:
|
||||
"""
|
||||
parquet 로드 → 벡터화 데이터셋 생성 → (X, y, w) numpy 배열 반환.
|
||||
study 시작 전 1회만 호출하여 모든 trial이 공유한다.
|
||||
"""
|
||||
print(f"데이터 로드: {data_path}")
|
||||
df_raw = pd.read_parquet(data_path)
|
||||
print(f"캔들 수: {len(df_raw):,}, 컬럼: {list(df_raw.columns)}")
|
||||
|
||||
base_cols = ["open", "high", "low", "close", "volume"]
|
||||
btc_df = eth_df = None
|
||||
|
||||
if "close_btc" in df_raw.columns:
|
||||
btc_df = df_raw[[c + "_btc" for c in base_cols]].copy()
|
||||
btc_df.columns = base_cols
|
||||
print("BTC 피처 활성화")
|
||||
|
||||
if "close_eth" in df_raw.columns:
|
||||
eth_df = df_raw[[c + "_eth" for c in base_cols]].copy()
|
||||
eth_df.columns = base_cols
|
||||
print("ETH 피처 활성화")
|
||||
|
||||
df = df_raw[base_cols].copy()
|
||||
|
||||
print("\n데이터셋 생성 중 (1회만 실행)...")
|
||||
dataset = generate_dataset_vectorized(df, btc_df=btc_df, eth_df=eth_df, time_weight_decay=0.0)
|
||||
|
||||
if dataset.empty or "label" not in dataset.columns:
|
||||
raise ValueError("데이터셋 생성 실패: 샘플 0개")
|
||||
|
||||
actual_feature_cols = [c for c in FEATURE_COLS if c in dataset.columns]
|
||||
X = dataset[actual_feature_cols].values.astype(np.float32)
|
||||
y = dataset["label"].values.astype(np.int8)
|
||||
w = dataset["sample_weight"].values.astype(np.float32)
|
||||
|
||||
pos = y.sum()
|
||||
neg = (y == 0).sum()
|
||||
print(f"데이터셋 완성: {len(dataset):,}개 샘플 (양성={pos:.0f}, 음성={neg:.0f})")
|
||||
print(f"사용 피처: {len(actual_feature_cols)}개\n")
|
||||
|
||||
return X, y, w
|
||||
|
||||
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
# Walk-Forward 교차검증
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
|
||||
def _walk_forward_cv(
|
||||
X: np.ndarray,
|
||||
y: np.ndarray,
|
||||
w: np.ndarray,
|
||||
params: dict,
|
||||
n_splits: int,
|
||||
train_ratio: float,
|
||||
trial: optuna.Trial | None = None,
|
||||
) -> tuple[float, list[float]]:
|
||||
"""
|
||||
Walk-Forward 교차검증으로 평균 AUC를 반환한다.
|
||||
trial이 제공되면 각 폴드 후 Optuna에 중간 값을 보고하여 Pruning을 활성화한다.
|
||||
"""
|
||||
n = len(X)
|
||||
step = max(1, int(n * (1 - train_ratio) / n_splits))
|
||||
train_end_start = int(n * train_ratio)
|
||||
|
||||
fold_aucs = []
|
||||
|
||||
for fold_idx in range(n_splits):
|
||||
tr_end = train_end_start + fold_idx * step
|
||||
val_end = tr_end + step
|
||||
if val_end > n:
|
||||
break
|
||||
|
||||
X_tr, y_tr, w_tr = X[:tr_end], y[:tr_end], w[:tr_end]
|
||||
X_val, y_val = X[tr_end:val_end], y[tr_end:val_end]
|
||||
|
||||
# 클래스 불균형 처리: 언더샘플링 (시간 순서 유지)
|
||||
pos_idx = np.where(y_tr == 1)[0]
|
||||
neg_idx = np.where(y_tr == 0)[0]
|
||||
if len(neg_idx) > len(pos_idx) and len(pos_idx) > 0:
|
||||
rng = np.random.default_rng(42)
|
||||
neg_idx = rng.choice(neg_idx, size=len(pos_idx), replace=False)
|
||||
bal_idx = np.sort(np.concatenate([pos_idx, neg_idx]))
|
||||
|
||||
if len(bal_idx) < 20 or len(np.unique(y_val)) < 2:
|
||||
fold_aucs.append(0.5)
|
||||
continue
|
||||
|
||||
model = lgb.LGBMClassifier(**params, random_state=42, verbose=-1)
|
||||
with warnings.catch_warnings():
|
||||
warnings.simplefilter("ignore")
|
||||
model.fit(X_tr[bal_idx], y_tr[bal_idx], sample_weight=w_tr[bal_idx])
|
||||
|
||||
proba = model.predict_proba(X_val)[:, 1]
|
||||
auc = roc_auc_score(y_val, proba) if len(np.unique(y_val)) > 1 else 0.5
|
||||
fold_aucs.append(auc)
|
||||
|
||||
# Optuna Pruning: 중간 값 보고
|
||||
if trial is not None:
|
||||
trial.report(float(np.mean(fold_aucs)), step=fold_idx)
|
||||
if trial.should_prune():
|
||||
raise optuna.TrialPruned()
|
||||
|
||||
mean_auc = float(np.mean(fold_aucs)) if fold_aucs else 0.5
|
||||
return mean_auc, fold_aucs
|
||||
|
||||
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
# Optuna 목적 함수
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
|
||||
def make_objective(
|
||||
X: np.ndarray,
|
||||
y: np.ndarray,
|
||||
w: np.ndarray,
|
||||
n_splits: int,
|
||||
train_ratio: float,
|
||||
):
|
||||
"""클로저로 데이터셋을 캡처한 목적 함수를 반환한다."""
|
||||
|
||||
def objective(trial: optuna.Trial) -> float:
|
||||
# ── 하이퍼파라미터 샘플링 ──
|
||||
n_estimators = trial.suggest_int("n_estimators", 100, 600)
|
||||
learning_rate = trial.suggest_float("learning_rate", 0.01, 0.2, log=True)
|
||||
max_depth = trial.suggest_int("max_depth", 2, 7)
|
||||
|
||||
# 핵심 제약: num_leaves <= 2^max_depth - 1 (leaf-wise 과적합 방지)
|
||||
max_leaves_upper = min(31, 2 ** max_depth - 1)
|
||||
num_leaves = trial.suggest_int("num_leaves", 7, max(7, max_leaves_upper))
|
||||
|
||||
min_child_samples = trial.suggest_int("min_child_samples", 10, 50)
|
||||
subsample = trial.suggest_float("subsample", 0.5, 1.0)
|
||||
colsample_bytree = trial.suggest_float("colsample_bytree", 0.5, 1.0)
|
||||
reg_alpha = trial.suggest_float("reg_alpha", 1e-4, 1.0, log=True)
|
||||
reg_lambda = trial.suggest_float("reg_lambda", 1e-4, 1.0, log=True)
|
||||
|
||||
# time_weight_decay는 데이터셋 생성 시 적용되어야 하지만,
|
||||
# 데이터셋을 1회 캐싱하는 구조이므로 LightGBM sample_weight 스케일로 근사한다.
|
||||
# 실제 decay 효과는 w 배열에 이미 반영되어 있으므로 스케일 파라미터로 활용한다.
|
||||
weight_scale = trial.suggest_float("weight_scale", 0.5, 2.0)
|
||||
w_scaled = (w * weight_scale).astype(np.float32)
|
||||
|
||||
params = {
|
||||
"n_estimators": n_estimators,
|
||||
"learning_rate": learning_rate,
|
||||
"max_depth": max_depth,
|
||||
"num_leaves": num_leaves,
|
||||
"min_child_samples": min_child_samples,
|
||||
"subsample": subsample,
|
||||
"colsample_bytree": colsample_bytree,
|
||||
"reg_alpha": reg_alpha,
|
||||
"reg_lambda": reg_lambda,
|
||||
}
|
||||
|
||||
mean_auc, fold_aucs = _walk_forward_cv(
|
||||
X, y, w_scaled, params,
|
||||
n_splits=n_splits,
|
||||
train_ratio=train_ratio,
|
||||
trial=trial,
|
||||
)
|
||||
|
||||
# 폴드별 AUC를 user_attrs에 저장 (결과 리포트용)
|
||||
trial.set_user_attr("fold_aucs", fold_aucs)
|
||||
|
||||
return mean_auc
|
||||
|
||||
return objective
|
||||
|
||||
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
# 베이스라인 AUC 측정 (현재 고정 파라미터)
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
|
||||
def measure_baseline(
|
||||
X: np.ndarray,
|
||||
y: np.ndarray,
|
||||
w: np.ndarray,
|
||||
n_splits: int,
|
||||
train_ratio: float,
|
||||
) -> tuple[float, list[float]]:
|
||||
"""train_model.py의 현재 고정 파라미터로 베이스라인 AUC를 측정한다."""
|
||||
baseline_params = {
|
||||
"n_estimators": 500,
|
||||
"learning_rate": 0.05,
|
||||
"num_leaves": 31,
|
||||
"min_child_samples": 15,
|
||||
"subsample": 0.8,
|
||||
"colsample_bytree": 0.8,
|
||||
"reg_alpha": 0.05,
|
||||
"reg_lambda": 0.1,
|
||||
"max_depth": -1, # 현재 train_model.py는 max_depth 미설정
|
||||
}
|
||||
print("베이스라인 측정 중 (현재 train_model.py 고정 파라미터)...")
|
||||
return _walk_forward_cv(X, y, w, baseline_params, n_splits=n_splits, train_ratio=train_ratio)
|
||||
|
||||
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
# 결과 출력 및 저장
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
|
||||
def print_report(
|
||||
study: optuna.Study,
|
||||
baseline_auc: float,
|
||||
baseline_folds: list[float],
|
||||
elapsed_sec: float,
|
||||
output_path: Path,
|
||||
) -> None:
|
||||
"""콘솔에 최종 리포트를 출력한다."""
|
||||
best = study.best_trial
|
||||
best_auc = best.value
|
||||
best_folds = best.user_attrs.get("fold_aucs", [])
|
||||
improvement = best_auc - baseline_auc
|
||||
improvement_pct = (improvement / baseline_auc * 100) if baseline_auc > 0 else 0.0
|
||||
|
||||
elapsed_min = int(elapsed_sec // 60)
|
||||
elapsed_s = int(elapsed_sec % 60)
|
||||
|
||||
sep = "=" * 62
|
||||
dash = "-" * 62
|
||||
|
||||
print(f"\n{sep}")
|
||||
print(f" Optuna 튜닝 완료 | {len(study.trials)} trials | 소요: {elapsed_min}분 {elapsed_s}초")
|
||||
print(sep)
|
||||
print(f" Best AUC : {best_auc:.4f} (Trial #{best.number})")
|
||||
print(f" Baseline : {baseline_auc:.4f} (현재 train_model.py 고정값)")
|
||||
sign = "+" if improvement >= 0 else ""
|
||||
print(f" 개선폭 : {sign}{improvement:.4f} ({sign}{improvement_pct:.1f}%)")
|
||||
print(dash)
|
||||
print(" Best Parameters:")
|
||||
for k, v in best.params.items():
|
||||
if isinstance(v, float):
|
||||
print(f" {k:<22}: {v:.6f}")
|
||||
else:
|
||||
print(f" {k:<22}: {v}")
|
||||
print(dash)
|
||||
print(" Walk-Forward 폴드별 AUC (Best Trial):")
|
||||
for i, auc in enumerate(best_folds, 1):
|
||||
print(f" 폴드 {i}: {auc:.4f}")
|
||||
if best_folds:
|
||||
print(f" 평균: {np.mean(best_folds):.4f} ± {np.std(best_folds):.4f}")
|
||||
print(dash)
|
||||
print(" Baseline 폴드별 AUC:")
|
||||
for i, auc in enumerate(baseline_folds, 1):
|
||||
print(f" 폴드 {i}: {auc:.4f}")
|
||||
if baseline_folds:
|
||||
print(f" 평균: {np.mean(baseline_folds):.4f} ± {np.std(baseline_folds):.4f}")
|
||||
print(dash)
|
||||
print(f" 결과 저장: {output_path}")
|
||||
print(f" 다음 단계: python scripts/train_model.py --tuned-params {output_path}")
|
||||
print(sep)
|
||||
|
||||
|
||||
def save_results(
|
||||
study: optuna.Study,
|
||||
baseline_auc: float,
|
||||
baseline_folds: list[float],
|
||||
elapsed_sec: float,
|
||||
data_path: str,
|
||||
) -> Path:
|
||||
"""결과를 JSON 파일로 저장하고 경로를 반환한다."""
|
||||
timestamp = datetime.now().strftime("%Y%m%d_%H%M%S")
|
||||
output_path = Path(f"models/tune_results_{timestamp}.json")
|
||||
output_path.parent.mkdir(exist_ok=True)
|
||||
|
||||
best = study.best_trial
|
||||
|
||||
all_trials = []
|
||||
for t in study.trials:
|
||||
if t.state == optuna.trial.TrialState.COMPLETE:
|
||||
all_trials.append({
|
||||
"number": t.number,
|
||||
"auc": round(t.value, 6),
|
||||
"fold_aucs": [round(a, 6) for a in t.user_attrs.get("fold_aucs", [])],
|
||||
"params": {k: (round(v, 6) if isinstance(v, float) else v) for k, v in t.params.items()},
|
||||
})
|
||||
|
||||
result = {
|
||||
"timestamp": datetime.now().isoformat(),
|
||||
"data_path": data_path,
|
||||
"n_trials_total": len(study.trials),
|
||||
"n_trials_complete": len(all_trials),
|
||||
"elapsed_sec": round(elapsed_sec, 1),
|
||||
"baseline": {
|
||||
"auc": round(baseline_auc, 6),
|
||||
"fold_aucs": [round(a, 6) for a in baseline_folds],
|
||||
},
|
||||
"best_trial": {
|
||||
"number": best.number,
|
||||
"auc": round(best.value, 6),
|
||||
"fold_aucs": [round(a, 6) for a in best.user_attrs.get("fold_aucs", [])],
|
||||
"params": {k: (round(v, 6) if isinstance(v, float) else v) for k, v in best.params.items()},
|
||||
},
|
||||
"all_trials": all_trials,
|
||||
}
|
||||
|
||||
with open(output_path, "w", encoding="utf-8") as f:
|
||||
json.dump(result, f, indent=2, ensure_ascii=False)
|
||||
|
||||
return output_path
|
||||
|
||||
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
# 메인
|
||||
# ──────────────────────────────────────────────
|
||||
|
||||
def main():
|
||||
parser = argparse.ArgumentParser(description="Optuna LightGBM 하이퍼파라미터 튜닝")
|
||||
parser.add_argument("--data", default="data/combined_15m.parquet", help="학습 데이터 경로")
|
||||
parser.add_argument("--trials", type=int, default=50, help="Optuna trial 수 (기본: 50)")
|
||||
parser.add_argument("--folds", type=int, default=5, help="Walk-Forward 폴드 수 (기본: 5)")
|
||||
parser.add_argument("--train-ratio", type=float, default=0.6, help="학습 구간 비율 (기본: 0.6)")
|
||||
parser.add_argument("--no-baseline", action="store_true", help="베이스라인 측정 건너뜀")
|
||||
args = parser.parse_args()
|
||||
|
||||
# 1. 데이터셋 로드 (1회)
|
||||
X, y, w = load_dataset(args.data)
|
||||
|
||||
# 2. 베이스라인 측정
|
||||
if args.no_baseline:
|
||||
baseline_auc, baseline_folds = 0.0, []
|
||||
print("베이스라인 측정 건너뜀 (--no-baseline)")
|
||||
else:
|
||||
baseline_auc, baseline_folds = measure_baseline(X, y, w, args.folds, args.train_ratio)
|
||||
print(f"베이스라인 AUC: {baseline_auc:.4f} (폴드별: {[round(a,4) for a in baseline_folds]})\n")
|
||||
|
||||
# 3. Optuna study 실행
|
||||
optuna.logging.set_verbosity(optuna.logging.WARNING)
|
||||
sampler = TPESampler(seed=42)
|
||||
pruner = MedianPruner(n_startup_trials=5, n_warmup_steps=2)
|
||||
study = optuna.create_study(
|
||||
direction="maximize",
|
||||
sampler=sampler,
|
||||
pruner=pruner,
|
||||
study_name="lgbm_wf_auc",
|
||||
)
|
||||
|
||||
objective = make_objective(X, y, w, n_splits=args.folds, train_ratio=args.train_ratio)
|
||||
|
||||
print(f"Optuna 탐색 시작: {args.trials} trials, {args.folds}폴드 Walk-Forward")
|
||||
print("(진행 상황은 trial 완료마다 출력됩니다)\n")
|
||||
|
||||
start_time = time.time()
|
||||
|
||||
def _progress_callback(study: optuna.Study, trial: optuna.trial.FrozenTrial):
|
||||
if trial.state == optuna.trial.TrialState.COMPLETE:
|
||||
best_so_far = study.best_value
|
||||
print(
|
||||
f" Trial #{trial.number:3d} | AUC={trial.value:.4f} "
|
||||
f"| Best={best_so_far:.4f} "
|
||||
f"| {trial.params.get('num_leaves', '?')}leaves "
|
||||
f"depth={trial.params.get('max_depth', '?')}"
|
||||
)
|
||||
elif trial.state == optuna.trial.TrialState.PRUNED:
|
||||
print(f" Trial #{trial.number:3d} | PRUNED")
|
||||
|
||||
study.optimize(
|
||||
objective,
|
||||
n_trials=args.trials,
|
||||
callbacks=[_progress_callback],
|
||||
show_progress_bar=False,
|
||||
)
|
||||
|
||||
elapsed = time.time() - start_time
|
||||
|
||||
# 4. 결과 저장 및 출력
|
||||
output_path = save_results(study, baseline_auc, baseline_folds, elapsed, args.data)
|
||||
print_report(study, baseline_auc, baseline_folds, elapsed, output_path)
|
||||
|
||||
|
||||
if __name__ == "__main__":
|
||||
main()
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Step 2: 문법 오류 확인**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
cd /path/to/cointrader
|
||||
python -c "import ast; ast.parse(open('scripts/tune_hyperparams.py').read()); print('문법 OK')"
|
||||
```
|
||||
|
||||
Expected: `문법 OK`
|
||||
|
||||
**Step 3: Commit**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
git add scripts/tune_hyperparams.py
|
||||
git commit -m "feat: add Optuna Walk-Forward AUC hyperparameter tuning script"
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Task 3: 동작 검증 (빠른 테스트)
|
||||
|
||||
**Files:**
|
||||
- Read: `scripts/tune_hyperparams.py`
|
||||
|
||||
**Step 1: 빠른 테스트 실행 (10 trials, 3폴드)**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py --trials 10 --folds 3 --no-baseline
|
||||
```
|
||||
|
||||
Expected:
|
||||
- 오류 없이 10 trials 완료
|
||||
- `models/tune_results_YYYYMMDD_HHMMSS.json` 생성
|
||||
- 콘솔에 Best Params 출력
|
||||
|
||||
**Step 2: JSON 결과 확인**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
cat models/tune_results_*.json | python -m json.tool | head -40
|
||||
```
|
||||
|
||||
Expected: `best_trial.auc`, `best_trial.params` 등 구조 확인
|
||||
|
||||
**Step 3: Commit**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
git add models/tune_results_*.json
|
||||
git commit -m "test: verify Optuna tuning pipeline with 10 trials"
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## Task 4: README.md 업데이트
|
||||
|
||||
**Files:**
|
||||
- Modify: `README.md`
|
||||
|
||||
**Step 1: ML 모델 학습 섹션에 튜닝 사용법 추가**
|
||||
|
||||
`README.md`의 `## ML 모델 학습` 섹션 아래에 다음 내용을 추가한다:
|
||||
|
||||
```markdown
|
||||
### 하이퍼파라미터 자동 튜닝 (Optuna)
|
||||
|
||||
봇 성능이 저하되거나 데이터가 충분히 축적되었을 때 Optuna로 최적 파라미터를 탐색합니다.
|
||||
결과를 확인하고 직접 승인한 후 재학습에 반영하는 **수동 트리거** 방식입니다.
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
# 기본 실행 (50 trials, 5폴드 Walk-Forward, ~30분)
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py
|
||||
|
||||
# 빠른 테스트 (10 trials, 3폴드, ~5분)
|
||||
python scripts/tune_hyperparams.py --trials 10 --folds 3
|
||||
|
||||
# 결과 확인 후 승인하면 재학습
|
||||
python scripts/train_model.py
|
||||
```
|
||||
|
||||
결과는 `models/tune_results_YYYYMMDD_HHMMSS.json`에 저장됩니다.
|
||||
Best Params와 베이스라인 대비 개선폭을 확인하고 직접 판단하세요.
|
||||
```
|
||||
|
||||
**Step 2: Commit**
|
||||
|
||||
```bash
|
||||
git add README.md
|
||||
git commit -m "docs: add Optuna hyperparameter tuning usage to README"
|
||||
```
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 검증 체크리스트
|
||||
|
||||
- [ ] `python -c "import optuna"` 오류 없음
|
||||
- [ ] `python scripts/tune_hyperparams.py --trials 10 --folds 3 --no-baseline` 오류 없이 완료
|
||||
- [ ] `models/tune_results_*.json` 파일 생성 확인
|
||||
- [ ] JSON에 `best_trial.params`, `best_trial.fold_aucs` 포함 확인
|
||||
- [ ] 콘솔 리포트에 Best AUC, 폴드별 AUC, 파라미터 출력 확인
|
||||
- [ ] `num_leaves <= 2^max_depth - 1` 제약이 모든 trial에서 지켜지는지 JSON으로 확인
|
||||
|
||||
---
|
||||
|
||||
## 향후 확장 (2단계 — 별도 플랜)
|
||||
|
||||
파이프라인 안정화 후 `dataset_builder.py`의 `_calc_signals()` 함수를 파라미터화하여 기술 지표 임계값(RSI, Stochastic RSI, 거래량 배수, 진입 점수 임계값)을 탐색 공간에 추가한다.
|
||||
Reference in New Issue
Block a user